Forex ඉගෙනුම් සටහන්

### 5. මුදල් ඒකක (Currencies) යනු මොනවාද?

යම් රටක රජයක් විසින් නිකුත් කරන ලද, භාණ්ඩ හා සේවා මිලදී ගැනීම සඳහා භාවිතා කරන පොදු මිනුම් දණ්ඩ මුදල් ඒකකයක්වේ. 

### 6. විදේශ මුදල් හුවමාරුව යනු කුමක්ද? ​

විදේශ මුදල් හුවමාරුව (Foreign Exchange) යනු එක් රටක මුදල් ඒකකයක් තවත් රටක මුදල් ඒකකයකට පරිවර්තනය කිරීමේ සමස්ත පද්ධතියයි. මෙය සංචාරකයන් මුදල් මාරු කිරීමේ සිට, ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම සහ මධ්‍යම බැංකු මගින් සිදුකරන මූල්‍ය පාලනය දක්වා පුළුල් පරාසයක විහිදේ. වෙළඳපොළේ පවතින ඉල්ලුම සහ සැපයුම මත මෙම හුවමාරු අනුපාත (Exchange Rates) නිරන්තරයෙන් වෙනස් වේ.

Forex වෙළඳපොළ යනු ලොව විශාලතම මූල්‍ය වෙළඳපොළ වන අතර, එය ස්ථාවර ස්ථානයක පිහිටි වෙළඳපොළක් නොව (Decentralized) ලොව පුරා විසිරුණු බැංකු සහ මූල්‍ය ආයතන ජාලයක් හරහා ක්‍රියාත්මක වන්නකි.

එහි ව්‍යුහය පහත පරිදි සරලව පැහැදිලි කළ හැකිය:

### 1. Interbank Market (අන්තර් බැංකු වෙළඳපොළ)

මෙය Forex වෙළඳපොළේ **ඉහළම ස්ථරයයි (Top Tier)**. මෙහිදී ලොව ප්‍රධාන පෙළේ විශාල බැංකු (උදා: JP Morgan, Deutsche Bank, Citibank) එකිනෙකා සමඟ සෘජුවම විදේශ විනිමය හුවමාරු කර ගනී.

 * Forex වෙළඳපොළේ මිල තීරණය වන්නේ මෙම මට්ටමෙනි.

 * මෙහිදී සිදුවන ගනුදෙනු ඉතා විශාල පරිමාණයේ (Huge volumes) ඒවා වේ.

### 2. Hedge Funds (හෙජ් අරමුදල්)

මේවා විශාල ආයෝජකයින්ගෙන් මුදල් ලබාගෙන, ඒවා කළමනාකරණය කරමින් ලාභ උපයන ආයෝජන සමාගම් වේ.

 * Hedge funds බොහෝ විට ඉතා සංකීර්ණ උපායමාර්ග (Aggressive strategies) භාවිතා කරමින් Forex වෙළඳපොළට විශාල මුදල් ප්‍රමාණයක් ඇතුළත් කරයි.

 * මොවුන් වෙළඳපොළේ මිල චලනයන්ට (Price movement) විශාල බලපෑමක් කිරීමට සමත් "Big Players" ලෙස හැඳින්වේ.

### 3. Prime Broker

Prime Broker යනු විශාල මූල්‍ය ආයතනයක් වන අතර, ඔවුන් කුඩා බැංකු, Hedge funds සහ අනෙකුත් Brokers ලාට Interbank market එක සමඟ ගනුදෙනු කිරීමට අවශ්‍ය පහසුකම් සපයයි.

 * සරලවම කිවහොත්, ඔවුන් **මැද පිහිටි පාලමක්** වැනිය.

 * කුඩා ආයතනවලට සෘජුවම විශාල බැංකු සමඟ ගනුදෙනු කිරීමට නොහැකි නිසා, Prime Broker හරහා එම අවස්ථාව ලබා ගනී.

### 4. ECN (Electronic Communication Network)

ECN යනු විවිධ වෙළඳපොළ සහභාගිවන්නන් (Banks, Hedge funds, Traders) එකිනෙකා සමඟ සම්බන්ධ කරන තාක්ෂණික ජාලයකි.

 * **ECN Broker** කෙනෙකු හරහා ගනුදෙනු කරන විට, ඔබේ Order එක කෙලින්ම Liquidity providers (මිල සපයන්නන්) වෙත යොමු වේ.

 * මෙහිදී ඔබට ලැබෙන්නේ වෙළඳපොළේ පවතින සැබෑ මිල (Raw spreads) වන අතර, Broker විසින් ඒ සඳහා කුඩා කොමිස් මුදලක් අය කරයි.

### 5. Retail Forex Traders (සිල්ලර වෙළඳුන්)

අප වැනි පුද්ගලිකව තමන්ගේම මුදල් ආයෝජනය කරමින් නිවසේ සිට Trading කරන අය මීට අයත් වේ.

 * Retail traders ලා සෘජුවම Interbank market එකට සම්බන්ධ නොවේ.

 * අපි Broker කෙනෙකු හරහා (MT4, MT5 වැනි platforms භාවිතා කරමින්) ගනුදෙනු කරමු.

 * සමස්ත Forex වෙළඳපොළෙන් Retail trading අයිති වන්නේ ඉතා කුඩා ප්‍රතිශතයකි.

### Forex වෙළඳපොළේ ව්‍යුහය සාරාංශයක් ලෙස:

ගෝලීය විදේශ විනිමය වෙළඳපොළ (Forex Market) දවසේ පැය 24 පුරාම විවෘතව පවතින්නේ ප්‍රධාන වෙළඳ කලාප කිහිපයක් හරහා එය ක්‍රියාත්මක වන බැවිනි.

## ප්‍රධාන වෙළඳ වාර (Main Trading Sessions) 

ලෝකයේ ප්‍රධාන වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන පිහිටි වේලාවන් අනුව වෙළඳපොළ ප්‍රධාන කොටස් හතරකට බෙදා දැක්විය හැකිය. ශ්‍රී ලංකාවේ සම්මත වේලාවෙන් (GMT+5:30) මේවා දළ වශයෙන් පහත පරිදි වේ:

## Overlap යනු කුමක්ද?

**Overlap** යනු එකවර ප්‍රධාන වෙළඳ වාර දෙකක් විවෘතව පවතින කාලසීමාවයි. එනම්, එක් වෙළඳ කලාපයක් අවසන් වීමට පෙර තවත් ප්‍රධාන කලාපයක් ආරම්භ වීමයි.

### Overlap එකක වැදගත්කම:

 1. **වැඩි ද්‍රවශීලතාවය (High Liquidity):** ලෝකයේ වැඩිම වෙළඳුන් පිරිසක් සහ බැංකු ප්‍රමාණයක් ගනුදෙනු වල නියැලෙන්නේ මෙම කාලසීමාවේදීය.

 2. **වැඩි චලනය (High Volatility):** මිල සීග්‍රයෙන් වෙනස් වීමට වැඩි ඉඩක් ඇති බැවින්, ලාභ ලැබීමට ඇති අවස්ථා (Trading opportunities) වැඩි වේ.

 3. **අඩු Spread එක:** ගනුදෙනුකරුවන් වැඩි නිසා සාමාන්‍යයෙන් Spread අගය අඩු මට්ටමක පවතී.

### ප්‍රධාන Overlap කාලසීමාවන්:

 * **London - New York Overlap (සවස 5:30 – රාත්‍රී 9:30):** මෙය මුළු Forex වෙළඳපොළේම වඩාත්ම සක්‍රීය කාලසීමාවයි. ලෝකයේ විශාලතම මූල්‍ය මධ්‍යස්ථාන දෙකම එකවර විවෘතව පවතින බැවින් USD, EUR සහ GBP යුගල වල විශාල චලනයන් දැකිය හැකිය.

 * **Tokyo - London Overlap (ප.ව. 12:30 – ප.ව. 2:30):** ආසියානු වෙළඳපොළ අවසන් වෙද්දී යුරෝපීය වෙළඳපොළ ආරම්භ වන කෙටි කාලසීමාවයි.

ඔබ සාර්ථක Day Trading ක්‍රමවේදයක් අනුගමනය කරන්නේ නම්, බොහෝවිට **London සහ New York Overlap** කාලය තෝරා ගැනීම වඩාත් ප්‍රතිඵලදායක වනු ඇත.

Gold (XAU/USD) වෙළඳපොලේදී Pip ගණනය කරන ආකාරය සාමාන්‍ය මුදල් යුගල (Currency Pairs) වලට වඩා මඳක් වෙනස් වේ. රත්‍රන් වලදී Pip එකක් ලෙස සැලකෙන්නේ මිලෙහි **දශම පළමු ස්ථානයේ** සිදුවන වෙනසයි.

මෙහි ප්‍රධාන මූලධර්ම පහත පරිදි වේ:

### 1. Pip අගය හඳුනා ගැනීම

Gold මිල සාමාන්‍යයෙන් දශම ස්ථාන දෙකකට පෙන්වනු ලබයි (උදා: 2350.75).

 1 Pip දශම තිතට පසුව ඇති පළමු ඉලක්කම (0.10).

 1 Cent/Point: දශම තිතට පසුව ඇති දෙවන ඉලක්කම (0.01). මෙය බොහෝ වෙලාවට Pipette එකක් ලෙස හැඳින්වේ.

### 2. ගණනය කරන ආකාරය (උදාහරණ)

ධාරණය කරගන්න Gold මිල **2350.10** සිට **2350.20** දක්වා වෙනස් වූ බව:

 * එහි වෙනස 2350.20 - 2350.10 = 0.10 වේ.

 * මෙය **1 Pip** ලෙස ගණන් ගැනේ.

තවත් උදාහරණයක් බලමු:

Gold මිල **2300.00** සිට **2305.00** දක්වා ඉහළ ගියහොත්:

 * මිල වෙනස ඩොලර් 5.00 කි.

 * මෙය Pips වලින් නම්: 5.00 * 0.10 = 50 Pips වේ.

### 3. Lot Size එක අනුව ලාභ/පාඩුව (Pip Value)

Gold වෙළඳාමේදී ඔබ භාවිතා කරන Lot Size එක අනුව 1 Pip එකක වටිනාකම තීරණය වේ:

| Lot Size | Unit Amount | 1 Pip ($0.10) වල වටිනාකම | ඩොලර් 1 ක මිල වෙනසක වටිනාකම (10 Pips) |

|---|---|---|---|

Standard (1.00) | 100 Ounces | $10.00| $100.00 |

Mini (0.10) | 10 Ounces | $1.00 | $10.00 |

Micro (0.01) | 1 Ounce | $0.10 | $1.00 |

### මතක තබා ගත යුතු සරල ක්‍රමය:

Gold මිලෙහි **ඩොලර් 1 ක වෙනසක්** (උදා: 2350 සිට 2351 දක්වා) සිදුවීම යනු **Pips 10 ක** වෙනසකි.

ගණනය කිරීම තවත් සරලව, පියවරෙන් පියවර පැහැදිලි කරන්නම්. රත්‍රන් (Gold) වෙළඳපොලේදී අපි ලාභය හෝ පාඩුව ගණනය කිරීමට මිලෙහි වෙනස කොටස් දෙකකට බෙදා වටහා ගනිමු.

රත්‍රන් මිලෙහි දශම තිතට පසුව **ස්ථාන දෙකක්** ඇත. (උදා: **2350.75**)

### 1. සරල රීතිය

 * **$0.10** ක මිල වෙනසක් = **1 Pip**

 * **$1.00** ක මිල වෙනසක් = **10 Pips**

### 2. උදාහරණයක් මගින් බලමු

ධාරණය කරගන්න ඔබ Gold **Buy** කළේ **2300.00** මිලට කියා. දැන් මිල **2301.50** දක්වා වැඩි වී ඇත.

**පියවර 01: මිල වෙනස සොයන්න**

2301.50 - 2300.00 = 1.50 (ඩොලර් එකයි ශත පනහක වෙනසක්)

**පියවර 02: එය Pip ගණනට හරවන්න**

අපි දන්නවා ඩොලර් 1ක් කියන්නේ Pip 10ක් බව.

එහෙනම් 1.50 * 10 = **15 Pips**.

### 3. මුදලින් ලාභය ගණනය කරන ආකාරය (Lot Size එක අනුව)

ඔබ ලබාගත් Pip ගණන ඔබේ Lot Size එකෙන් වැඩිකරන්න.

 * **ඔබ 0.01 (Micro Lot) එකක් දැම්මා නම්:**

   15pips * $0.10 = $1.50 (ඔබේ ලාභය ඩොලර් 1.50 කි)

 * **ඔබ 0.10 (Mini Lot) එකක් දැම්මා නම්:**

   15pips *$1.00 = $15.00 (ඔබේ ලාභය ඩොලර් 15 කි)

 * **ඔබ 1.00 (Standard Lot) එකක් දැම්මා නම්:**

   15pips * $10.00 = $150.00 (ඔබේ ලාභය ඩොලර් 150 කි)

### කෙටි ක්‍රමය (Shortcut):

මිලෙහි වෙනස සොයාගෙන, එය ඔබ වෙළඳාම් කරන **Units (ප්‍රමාණය)** ගණනින් වැඩිකරන්න.

 * 0.01 Lot = Units 1

 * 0.10 Lot = Units 10

 * 1.00 Lot = Units 100

**උදාහරණ:** මිල 1.50 කින් වැඩි වුනා නම් සහ ඔබ **0.10 Lot** එකක් භාවිතා කළා නම්:

1.50 * 10 = $15 ලාභයයි.

Forex වෙළඳපොලේදී (Forex Trading) මිල ගණන් තීරණය වන ආකාරය තේරුම් ගැනීමට මේ සංකල්ප තුන ඉතාම වැදගත් වේ. සරලවම කිවහොත්, මෙය ඔබ මුදල් හුවමාරු මධ්‍යස්ථානයකට ගොස් විදේශ මුදල් ලබාගැනීමේදී සහ විකිණීමේදී සිදුවන ක්‍රියාවලියට සමානය.

මෙන්න ඒ පිළිබඳව සරල පැහැදිලි කිරීමක්:

## 1. Bid Price (ගැනුම් මිල)

**Bid Price** යනු වෙළඳපොළ (Market) මගින් ඔබ සතු මුදල් ඒකකයක් මිලදී ගැනීමට සූදානම් මිලයි. එනම්, ඔබ යම් මුදල් වර්ගයක් **විකිණීමට (Sell)** සූදානම් වන විට ඔබට ලැබෙන්නේ මෙම මිලයි.

 * මෙය සැමවිටම Ask මිලට වඩා අඩු අගයක් ගනී.

## 2. Ask Price (විකුණුම් මිල)

**Ask Price** (සමහර විට Offer Price ලෙසද හඳුන්වයි) යනු වෙළඳපොළ මගින් ඔබට යම් මුදල් ඒකකයක් විකිණීමට සූදානම් මිලයි. එනම්, ඔබ යම් මුදල් වර්ගයක් **මිලදී ගැනීමට (Buy)** සූදානම් වන විට ගෙවිය යුතු මිල මෙයයි.

 * මෙය සැමවිටම Bid මිලට වඩා වැඩි අගයක් ගනී.

## 3. Spread (ස්ප්‍රෙඩ් එක)

**Spread** යනු Ask Price සහ Bid Price අතර පවතින **වෙනසයි (පරතරයයි)**. මෙය බ්‍රෝකර්වරුන්ගේ (Brokers) ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය වේ.

**උදාහරණයක් ලෙස:**

සිතන්න EUR/USD යුගලයේ මිල ගණන් පහත පරිදි ඇති බව:

 * **Bid:** 1.0500

 * **Ask:** 1.0502

මෙහිදී:

 * ඔබ විකුණන්නේ නම් (Sell) ඔබට ලැබෙන්නේ 1.0500 කි.

 * ඔබ මිලදී ගන්නේ නම් (Buy) ඔබට වැය වන්නේ 1.0502 කි.

 * **Spread එක:** 1.0502 - 1.0500 = 0.0002 (මෙය පීප්ස් 2ක පරතරයකි).

### සාරාංශය:

| පදය | අර්ථය | ඔබ කරන ක්‍රියාව |

|---|---|---|

| **Bid** | වෙළඳපොළ ගන්නා මිල | ඔබ Sell කරන විට |

| **Ask** | වෙළඳපොළ විකුණන මිල | ඔබ Buy කරන විට |

| **Spread** | මිල දෙක අතර පරතරය | ගනුදෙනු ගාස්තුව |

ඔබ Forex Trading කරන විට මෙම Spread එක අඩු අගයක පවතින අවස්ථාවලදී ගනුදෙනු කිරීම වාසිදායක වේ, මන්ද එවිට ඔබේ ලාභය කරා යන ගමන ඉක්මන් වන බැවිනි.